Οι συλλέκτες τέχνης : Το φως και το σκοτάδι

Οι συλλέκτες τέχνης : Το φως και το σκοτάδι

Συλλέκτες τέχνης, συλλέκτες ομορφιάς.

Είναι τόσο φιλόδοξο και ταυτόχρονα τόσο γλυκά ματαιόδοξο να πιστεύει κανείς ότι μπορεί να κάνει δικιά του την Ομορφιά, με το να κατέχει τα αντικείμενά της.

Ο συλλέκτης πιστεύει ότι μπορεί να τοποθετήσει στον τοίχο του την μορφολογική συμμετρία σε ένα κάδρο ή να στολίσει το σαλόνι του με μια παράλογη σύλληψη του Salvador Dali, έτσι αισθάνεται να αποκτά πρόσβαση σε κάτι άλλο, μεγαλύτερο από τον ίδιο του τον εαυτό και μεγαλύτερο από την αξία του χώρου που τον περιβάλλει.

Αυτό είναι και το νόημα της Αισθητικής, και μου θυμίζει τον αγγλικό όρο που χρησιμοποιείται για αυτό το αίσθημα, transcendence, δηλαδή..

..η πράξη υπέρβασης των συνηθισμένων ορίων

..η κατάσταση πέρα από το εύρος της φυσιολογικής αντίληψης

 

Το αρχέτυπο του συλλέκτη τέχνης

Αυτή είναι η ιστορία του J. Paul Getty και θα σου αποδείξει ότι το κομμένο αυτί του Van Gogh δεν είναι το μόνο που έχει προκαλέσει σκάνδαλο στην παγκόσμια καλλιτεχνική κοινότητα.

Είναι ένας δισεκατομμυριούχος συλλέκτης τέχνης.

Ζει μια μεγάλη ζωή γεμάτη ιδιοτροπίες και έλλειψη εμπιστοσύνης. Ταξιδεύει συνέχεια και κοιμάται λίγο σε πολυτελέστατα ξενοδοχεία και όχι δεν κοιμάται. Τα βράδια που όλοι κοιμούνται αυτός αποστηθίζει γλώσσες και παίρνει νέες αποφάσεις.

Αποφάσεις σχετικά με τα άτομα που δεν θα ξανά εμπιστευτεί ποτέ.

O J. Paul Getty αρνήθηκε να πληρώσει λύτρα όταν η Ιταλική μαφία απήγαγε τον εγγονό του και συνέχισε να αρνείται για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, που οι απογοητευμένοι απαγωγείς έστειλαν στον Getty το κομμένο αυτί του εγγονού του.

Ωστόσο, ξόδεψε εκατομμύρια δολάρια για την τέχνη αλλά και για να χτίσει το J. Paul Getty Museum στο Λος Άντζελες.

καλλιτέχνης συλλέκτες τέχνη

Έφτασε κάπως να μετανιώσει μερικές από τις επιλογές του, γράφοντας στο ημερολόγιό του:

«Θα έπρεπε να αγοράσω δώδεκα Renoirs στη δεκαετία του ’30 αντί για ένα, καθώς και μερικά Degas, Monets, Pissarros, Manets και λιγότερες ταπετσαρίες και χαλιά. Αλλά μου αρέσουν οι ταπετσαρίες και τα χαλιά μου, ακόμη κι αν δεν έχουν αυξηθεί 20 φορές σε αξία όπως οι Ιμπρεσιονιστές »

Αλλά η πιο σημαντική επένδυσή του..

..ήταν η δύναμη της τέχνης να παρέχει ταυτότητα.

Αποκάλεσε τον εαυτό του «ανίατα εθισμένο στη συλλογή τέχνης» και σημείωσε ότι είχε ορκιστεί να σταματήσει να συλλέγει αρκετές φορές, μόνο για να υποστεί «μαζικές υποτροπές».

Αλλά τι παρακινεί αυτούς τους συλλέκτες τέχνης;

Συλλέκτες τέχνης : Οικονομικό κέρδος

Οι πλούσιοι άνθρωποι, όπως και άλλοι, μα κυρίως οι πλούσιοι αγοράζουν το μεγαλύτερο ποσοστό της τέχνης.

Οι πλούσιοι φυσικά προσβλέπουν τις περισσότερες φορές σε μια μελλοντική επαναπώληση.

Το αγοράζουν γιατί τους αρέσει, φυσικά, αλλά στο πίσω μέρος του μυαλού τους ελπίζουν και προσεύχονται ότι στο μέλλον θα φέρει μεγάλα κέρδη.

Άτομα όπως οι ιδιοκτήτες γκαλερί, μεταπωλητές, άτομα σε ιδιωτικά parties και δημοπρασίες γεμίζουν τις ώρες τους προσπαθώντας να καρφιτσώσουν τιμές και να κλείσουν συμφωνίες.

Όποια κι αν είναι η περίπτωση, υπάρχει κάτι που συμβαίνει πριν απ’ όλα.

Μια ευχαρίστηση που όλοι έχουμε νιώσει πριν ακόμα σκεφτούμε οτιδήποτε σχετικά με το..

..που θα μπει ο πίνακας ή πότε θα τον επαναπωλήσω.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η προσμονή αγοράς ειδικών κομματιών, η στιγμή εκείνη που ίσως να αξίζει περισσότερο και από την αγορά την ίδια, τροφοδοτεί το πρωτόγονο κέντρο ευχαρίστησης στον εγκέφαλο που ονομάζεται πυρήνας  (nucleus accumbens).

Είτε πρόκειται για ένα σπάνιο γλυπτό, μια κινεζική πορσελάνη Ming (1368–1644), έναν παλιό ζωγραφικό πίνακα, ή μια σπάνια σφραγίδα, ο πυρήνας ενεργοποιείται κατά την αναμονή της αγοράς του.

Όπως αναφέρει και η Shirley M. Mueller, MD

Αν και όλοι οι συλλέκτες αναζητούν ευχαρίστηση όταν συλλέγουν, υπάρχουν διαφορές στα κίνητρα για κάθε συλλέκτη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπάρχουν ψυχολογικοί ενισχυτές που τροφοδοτούν το κέντρο ευχαρίστησής τους (πυρήνας) και πυροδοτούν την επιθυμία τους για συλλεκτικά αντικείμενα.

Συλλέκτες τέχνης : Επαφή με το παρελθόν

Υπάρχουν όμως και συλλέκτες τέχνης που η αξία των συλλογών τους δεν είναι χρηματική αλλά συναισθηματική.

Οι συλλογές επιτρέπουν στους συλλέκτες τέχνης να ξαναζήσουν την παιδική τους ηλικία και κατά κάποιον τρόπο να συνδεθούν με μια περίοδο, να εισέλθουν ξανά σε μια εποχή που νιώθουν έντονα.

Η παλιά σου συλλογή από αυτοκινητάκια και κάρτες. Η μυρωδιά των παλιών αντικειμένων, δικών σου ή άλλων, η σειρά από εικονίτσες με αγίους της γιαγιάς σου.

Όλα αυτά αλλοιώνουν την καθιερωμένη αίσθηση του χρόνου και εναποθέτουν την νοσταλγία σε παροντικό χρόνο.

Οι συλλογές μας από τέχνη μας ηρεμούν, διαλευκάνουν τα τοπία της ανασφάλειάς μας, το άγχος για την απώλεια του μέρους του εαυτού μας που χάσαμε και διατηρούν το παρελθόν ώστε να συνεχίσουν να υπάρχουν στο παρόν και στο μέλλον.

H φροϋδική προοπτική σχετικά με τους συλλέκτες γενικότερα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και εφάπτεται στην τέχνη.

Τονίζει την ανάγκη για έλεγχο και μια παρορμητική σκοτεινή πλευρά της συλλογής, την ανάγκη να υπάρχει «αντικείμενο επιθυμίας».

Αυτή η επιθυμία, και ως εκ τούτου η έμφυτη τάση συλλογής, αρχίζει από τη γέννηση, σύμφωνα με τον Sigmund Freud.

Το βρέφος επιθυμεί πρώτα τη συναισθηματική και σωματική άνεση του θρεπτικού μαστού και μετά την οικεία κουβέρτα στην οποία προσκολλάται το παιδί για άνεση και ασφάλεια.

Η συλλογή από λούτρινα ζωάκια εκπροσωπεί πιθανόν ένα φετιχιστικό ένστικτο συναισθηματικής ασφάλειας, προκειμένου να επέλθει η ηρεμία και ο ύπνος.

Μιλάμε επομένως για μια αίσθηση ιδιοκτησίας και ελέγχου που διευκολύνεται μέσω της κατοχής συγκεκριμένων αντικειμένων για το ευάλωτο παιδί.

Δεν είναι απίθανο για κάποιους συλλέκτες τέχνης τα αντικείμενα που συλλέγουν, να λαμβάνουν αυτόν τον καταπραϋντικό ρόλο.

Να γίνουν επομένως τα λούτρινα αρκουδάκια τους.

καλλιτέχνης συλλέκτες τέχνη

Παθολογική Συσσώρευση Τέχνης (Hoarding)

Υπάρχουν στιγμές που η συλλογή τέχνης μετατρέπεται εξ’ ολοκλήρου σε μια ασυναίσθητη παρόρμηση.

Μια μορφή που προσομοιάζει σε παραίτηση. Σε παραίτηση μεγάλου τμήματος της προσωπικότητας στην κομματιασμένη και ίσως ψευδαισθησιακή ταυτότητα που προσφέρουν τα εξωτερικά αντικείμενα.

Αυτή η παρόρμηση δεν είναι απλώς σκοτεινή.

Είναι περίπλοκη, με βαθιές ακανόνιστες ρίζες και μεγάλη δόση κενότητας και ανικανοποίητου.

Η συμπεριφορά της παθολογικής συσσώρευσης αντικειμένων, έχει τεκμηριωθεί από ψυχιατρικής πλευράς ως διαταραχή.

Και περιέχει στοιχεία διαταραχών όπως:

  • Ψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD),

  • Ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική διαταραχή προσωπικότητας (OCPD)

  •  Άνοια

  • Σχιζοφρένεια

  • Kατάθλιψη.

Επίσης, ο ορισμός που δίνεται από τους Frost & Gross είναι «η επαναλαμβανόμενη απόκτηση μεγάλων ποσοτήτων άχρηστων ή κακώς χρησιμοποιήσιμων αντικειμένων με αποτυχία να τα ξεφορτωθούν».

Αυτό φυσικά μπορεί να συμβεί και στους συλλέκτες τέχνης, όταν χαθεί η αισθητική και το συναίσθημα.

Γενικότερα, το άτομο εδώ κάνει υπερβολικές προβολές στα εξωτερικά αντικείμενα, γεγονός που αποτελεί παθολογικό χαρακτηριστικό.

καλλιτέχνης συλλέκτες τέχνη

Συλλέκτες τέχνης: Το απόλυτο σκοτάδι

Κάθε φυσιολογική συμπεριφορά, περικλείει μέσα της ακραίες περιπτώσεις που ποτέ δεν εκφράστηκαν.

Αυτές οι δυνατότητες ίσως μπορούσαν να ενεργοποιηθούν και μερικές φορές το κάνουν.

Στη συλλογή της τέχνης υπάρχει μεγάλο έδαφος για αυτά τα σκοτεινά λουλούδια της ψυχής του ανθρώπου.

Ο γκουρού της ψυχικής υγείας της τηλεόρασης Philip McGraw, πήγε στο Amherst του Οχάιο για να βιντεοσκοπήσει και να «θεραπεύσει» έναν κ. Mishak, ο οποίος συσσώρευε επί 10 χρόνια «συλλεκτικά αντικείμενα» που κυμαίνονταν από παλιά κουτιά δημητριακών, παράθυρα και σωλήνες οδοντόκρεμας, έως νεκρές γάτες.

Σε άρθρα εφημερίδων διαβάζουμε τίτλους όπως «Τοπική γυναίκα βρέθηκε με 100 υποσιτισμένες και γεμάτες ασθένειες γάτες».

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και εκείνοι οι συλλέκτες που συλλέγουν ανθρώπους, όπως στις περιπτώσεις των serial killers.

Καταλαβαίνουμε επομένως, ότι τα φαινόμενα συλλογής εμφανίζουν μια τεράστια γκάμα και ότι στα μάτια ενός ατόμου, οι νεκρές γάτες μπορεί να είναι κάτι..

..όμορφο;

Σίγουρα κάτι παρηγορητικό και ηρεμιστικό, που προσδίδει μια κάποιου είδους αρμονία.

Μια αρμονία ωστόσο, που θα έκανε τους περισσότερους να ξεράσουν.

Τι μας λέει αυτό για την τέχνη γενικότερα, για τις ψυχολογικές προβολές μας, για το γούστο, αλλά και για την ίδια μας την υποτιθέμενη φυσιολογικότητα;

Την επόμενη φορά που θα βρεθείς στο supermarket για να αγοράσεις 15 πακέτα χαρτιά υγείας για να σε γλιτώσουν από έναν ιό, τα πας σπίτι σου και τα τοποθετήσεις στην σειρά με στοργή, εκεί ψηλά στο μεγάλο ντουλάπι και ηρεμείς κάθε λεπτό που είναι εκεί και τα κοιτάς και τα προσέχεις, θυμήσου..

Η φυσιολογικότητά μας δοκιμάζεται κάθε στιγμή, από κάθε είδους τρέλα..

Μακάρι λοιπόν όλοι να αποκτήσουμε τη δύναμη να υποστούμε τη δική μας τρέλα, το δικό μας παράλογο, για μην γίνουμε στο τέλος κομμάτι της συλλογής..

Κάποιου άλλου..

44112036_538483956593657_6020028420673503232_n

ICE

Απόφοιτος Φιλοσοφικής, ταξιδεύοντας όλα τα παζάρια της Ελλάδας με καντίνα και μια κιθάρα στην πλάτη. Παρόλο που θα συνεχίσει το κύριο έργο του, τις σπουδές του, είναι αχόρταγος, για νέα και απαιτητικά projects. Έτσι έπεσε πάνω στους blucats και πείστηκαν όλοι μαζί για το τι ήταν αυτό που έπρεπε να διαδοθεί. Τέχνη ladies & gentlemen.

Email: blucatsgr@gmail.com

Might also like

Close Menu